Hoeveel belasting betaal jij over je spaargeld in 2026? (het eerlijke antwoord)

Stel je hebt €80.000 spaargeld. Goed gedaan — dat is al meer dan de meeste Nederlanders. Maar hoeveel belasting betaal je er over? Het antwoord is: meer dan je denkt, en minder dan je misschien vreest. Afhankelijk van je situatie.

Box 3 is het deel van de inkomstenbelasting dat gaat over je vermogen: spaargeld, beleggingen, en tweede woningen. Het is ook het deel dat de afgelopen jaren tot de meeste rechtszaken en politieke ophef heeft geleid — omdat de belastingdienst mensen belastte over rendement dat ze nooit hadden gehaald.

Dit artikel legt uit hoe box 3 in 2026 werkt, hoeveel je betaalt bij jouw vermogen, en wat je er (legaal) aan kunt doen.

Het heffingsvrij vermogen: de grens waaronder je niets betaalt

Niet al je vermogen wordt belast. Je mag een bepaald bedrag belastingvrij bezitten. In 2026 is dat €57.684 per persoon. Ben je getrouwd of heb je een fiscaal partner? Dan is jullie gezamenlijke vrijstelling €115.368.

Heb je €50.000 spaargeld? Dan betaal je geen box 3-belasting. Punt. Je zit onder de vrijstelling.

Hoe werkt het fictieve rendement?

Hier wordt het ingewikkelder. De Belastingdienst belast niet je werkelijke rendement (wat je écht hebt verdiend), maar een fictief rendement. Een bedrag dat je "geacht wordt te hebben verdiend".

In het overgangsregime van 2026 wordt onderscheid gemaakt tussen:

• Spaargeld — fictief rendement gekoppeld aan de gemiddelde spaarrente, circa 1,03% in 2026.
• Beleggingen — fictief rendement van circa 5,88% in 2026.
• Schulden — aftrekbaar fictief rendement van circa 2,46%.

Over dat fictieve rendement betaal je 36% belasting.

Rekenvoorbeeld: wat betaal jij?

Stel: je hebt €80.000 spaargeld en €30.000 beleggingen. Je hebt geen fiscaal partner.

Totaal vermogen: €110.000. Heffingsvrij: €57.684. Belastbaar: €52.316.

Fictief rendement op spaargeld (stel 70% van belastbaar = €36.621): 1,03% = €377.
Fictief rendement op beleggingen (30% = €15.695): 5,88% = €923.
Totaal fictief rendement: €1.300.
Belasting: 36% × €1.300 = €468 per jaar.

Wat kun je (legaal) doen om minder box 3-belasting te betalen?

Er zijn een paar legale strategieën — geen truckjes, gewoon gebruik van de regels:

Peildatum gebruiken. Box 3 wordt berekend op 1 januari. Grote uitgaven die je toch al van plan was (verbouwing, auto) kun je timing-technisch voor 1 januari doen. Dan telt dat bedrag niet meer mee als vermogen.

Lijfrente of banksparen. Geld dat je in een lijfrenterekening of bankspaarproduct stopt, valt buiten box 3 zolang het er in zit. Het valt in box 1 als je het later opneemt. Als je nu in een hoge belastingschijf zit en later in een lagere, is dit fiscaal gunstig.

Schulden verrekenen. Schulden verlagen je belastbare vermogen in box 3 (boven een drempel van €3.400 per persoon). Een hypotheek doet dit al automatisch.

Wacht: wanneer gaat dit eindelijk veranderen?

Al jaren belooft de politiek een nieuw box 3-systeem op basis van werkelijk rendement — je betaalt belasting over wat je écht hebt verdiend, niet over een fictief bedrag. De uitvoering is complex en de Belastingdienst heeft capaciteitsgebrek. De meest recente verwachting: invoering per 2027 of 2028.

Tot die tijd geldt het huidige overgangsregime. Dat is frustrerend voor veel belastingbetalers die door rechtszaken inmiddels weten dat het oude systeem onrechtmatig was — maar er nog steeds onder vallen.